Rotator-cuffoefeningen hielden de meeste mensen van de operatielijst

Door David Beckwith

Bewijscheck, 18 oktober 2026

De bewering: “De juiste rotator-cuffoefeningen kunnen je van de operatietafel houden.”

Ons oordeel: Veelbelovend. In een Zweedse studie met 97 mensen die al op de lijst stonden voor een schouderoperatie, daalde het aandeel dat de operatie nog wilde van 63% naar 20% na 12 weken rotator-cuff- en schouderbladoefeningen met belasting, en dat verschil hield 10 jaar stand. Het is één studie, en andere studies vonden dat eenvoudiger thuisoefeningen of advies ongeveer even goed werkten als uitgebreidere programma's.

Sam is 35. Zijn rechterschouder doet al acht maanden pijn, het ergst als hij naar een plank reikt of 's nachts op die kant rolt. Fysiotherapie vorig voorjaar hielp niet, en nu heeft een chirurg hem op de lijst gezet voor een operatie.

Moet hij eerst oefeningen doen?

In 2012 legden Zweedse onderzoekers die vraag voor aan 102 mensen in de situatie van Sam, allemaal op een wachtlijst voor een operatie in Linköping, en volgden hen daarna 10 jaar [3, 6].

Waar de bewering vandaan komt

Op 14 oktober 2026 plaatste Michael Greger een NutritionFacts.org-video met de titel “Preventing Rotator Cuff Shoulder Pain with Diet” [1]. Die opent met een brede bewering: de huidige behandelingen voor de meest voorkomende vormen van schouderpijn, “van de eenvoudigste en meest behoudende tot de meest ingrijpende en dure”, laten “geen consistente verschillen in klinische uitkomsten zien, zelfs niet als ze worden getest tegen placebo's of tegen helemaal niets doen.” Zijn antwoord is preventie via voeding: lager cholesterol en minder advanced glycation end products (AGE's, stoffen die ontstaan als voedsel op hoge temperatuur bruin wordt).

Een week eerder, in “Chiropractic Manipulation, Physical Therapy, and Exercise Therapy for Shoulder Pain Relief”, richtte hij zich rechtstreeks op oefentherapie [2]. Dat de “dosis” fysiotherapie niet leek uit te maken, zei hij, “maakt je achterdochtig of speciale oefeningen überhaupt een rol spelen.”

Hij heeft deels gelijk, en hij citeert echte studies. Maar hij laat de studie weg die oefenen testte tegen de operatie zelf, bij de mensen die het dichtst bij die operatie stonden.

Wat de studies vonden

De Zweedse studie nam mensen van 30 tot 65 jaar op met impingementpijn in de schouder (pijn waar de pezen van de rotator cuff onder de bovenkant van het schouderblad door lopen) die al meer dan 6 maanden duurde [3]. Iedereen had al fysiotherapie geprobeerd en wachtte op een subacromiale decompressie, een operatie waarbij bot wordt weggeschaafd om ruimte te maken voor de pees.

Iedereen kreeg één steroïdinjectie. Daarna deed de helft een specifiek programma: twee rotator-cuffoefeningen die langzaam werden teruggelaten tegen een gewicht of elastiek (de full can voor de supraspinatus, exorotatie voor de infraspinatus), drie schouderbladoefeningen en een rekoefening. Ze deden 3 sets van 15, twee keer per dag, en een fysiotherapeut verhoogde de belasting elke twee weken. De andere helft deed rustige nek- en schouderbewegingen zonder gewicht. De patiënten wisten niet welk programma het echte was, en de schouderspecialist die later vroeg of ze de operatie nog wilden, wist het ook niet.

Na 3 maanden zei 69% van de oefengroep dat ze veel beter of hersteld waren, tegen 24% van de controlegroep [3]. Hun schouderscore (de Constant-Murley-score, 0 tot 100) steeg 24 punten, tegen 9. En 20% wilde nog een operatie, tegen 63%.

Het verschil hield stand. Na 1 jaar had 24% van de oefengroep voor een operatie gekozen, tegen 63% [4]. Na 5 jaar 30% tegen 64% [5]. Na 10 jaar 35% tegen 65% [6]. De meeste mensen die de operatie oversloegen, hadden nog steeds goede schouders: een gemiddelde score van 88 op 100 na 10 jaar.

De studie was klein: 97 mensen geanalyseerd nadat er 5 waren afgehaakt, in één kliniek [3]. De beoordelende specialist en de patiënten waren geblindeerd, maar de fysiotherapeut die beide programma's leidde niet. De oefengroep had bij de start meer gedeeltelijke peesscheuren (15 tegen 6), wat eerder in haar nadeel had moeten werken. Mensen met een volledige scheur en de laagste startscores kozen het vaakst toch voor een operatie [4]. Wie na mislukte oefeningen wel werd geopereerd, ging er ook flink op vooruit, dus het programma werkte als een manier om te vinden wie echt een operatie nodig had [5, 6]. De studie werd betaald door de Universiteit van Linköping en haar ziekenhuis, en de auteurs melden geen commerciële banden [6].

De rotator-cuffoefeningen in het programma zijn ook de oefeningen die de spier het hardst laten werken. Met draadjes die de spieractiviteit maten bij 10 gezonde mensen, gebruikte exorotatie in zijligging 62% van de maximale kracht van de infraspinatus en 67% van die van de teres minor, het hoogst van zeven geteste oefeningen [13]. Bij 15 mensen liet de full can de supraspinatus ongeveer even hard werken als de empty can (duim omlaag), maar met minder deltaspier, en daarom kiezen veel therapeuten liever de full can [14].

Hebben de mensen die de operatie oversloegen iets gemist? Twee grotere studies zeggen van niet. In de Britse CSAW-studie werden 313 mensen willekeurig ingedeeld bij een decompressieoperatie, een placebo-operatie (een camera naar binnen, niets weggehaald) of geen behandeling [7]. Na 6 maanden scoorde de echte operatie niet beter dan de placebo-operatie op de Oxford Shoulder Score (32,7 tegen 34,2 op 48). In Finland werden 210 mensen ingedeeld bij decompressie, een placebo-operatie of oefentherapie onder begeleiding, en na 10 jaar deed de echte operatie het voor pijn nog steeds niet beter dan een van beide [8].

Dus terug naar Sam. In de enige studie die precies zijn situatie testte, betekende 12 weken oefenen met belasting dat de meeste mensen zoals hij nooit werden geopereerd, en 10 jaar later hadden ze daar geen spijt van.

Maar moet het per se dit programma zijn, met elke twee weken een fysiotherapeut? Daar komt het bewijs van Greger in beeld.

Waar Greger een punt heeft

De studies die Greger citeert, testten mensen in een eerder stadium van het probleem, en vroegen of een volledig oefenprogramma beter werkt dan iets eenvoudigers. Meestal niet.

In de Britse GRASP-studie kregen 708 mensen met nieuwe rotator-cuffpijn ofwel tot zes fysiotherapiesessies met opbouwende oefeningen, ofwel één sessie met advies [10]. Over 12 maanden kwamen hun scores voor pijn en beperkingen op hetzelfde uit (een verschil van 0,66 punten op een schaal van 100). Maar de adviesgroep ging niet met lege handen naar huis. Ze kregen een elastiek, een boekje en een eenvoudiger set krachtoefeningen mee om vijf dagen per week te doen. In beide groepen daalden de scores van ongeveer 54 naar ongeveer 20 tot 24. GRASP laat zien dat één bezoek plus thuisoefeningen met elastiek even goed werkt als zes bezoeken, niet dat oefenen niets doet.

In een Canadese studie met 123 mensen deed het toevoegen van krachtoefeningen of motorische-controleoefeningen (opnieuw leren hoe de schouder beweegt) aan voorlichting het over 24 weken niet beter dan voorlichting alleen [12]. Een review uit 2024 van 22 studies (1.281 mensen) vond motorische-controleprogramma's iets beter dan algemene oefeningen, en te weinig bewijs om te zeggen of excentrische of schouderbladprogramma's dat waren [9].

In een Australische studie met 120 mensen met chronische rotator-cuffpijn deden 10 weken manuele therapie en thuisoefeningen het na 11 weken niet beter dan nep-echografie [11]. Greger stopte daar. Na 22 weken was de score voor pijn en beperkingen in de oefengroep 7,1 punten beter dan bij placebo, en na 11 weken waren ze al sterker.

De voedingsbewering

Gregers advies over preventie rust op verbanden, niet op gecontroleerde studies. In een Taiwanees cohort van 498.678 mensen die 11 jaar werden gevolgd, ging een hoog cholesterol samen met 48% meer rotator-cuffaandoeningen, na correctie voor leeftijd, geslacht en andere factoren [15]. Bij mensen met een hoog cholesterol hadden statinegebruikers 34% tot 59% minder risico, afhankelijk van het middel. Daar komt zijn “half zo veel risico” vandaan, en dat is een eerlijke weergave van die studie. Een meta-analyse uit 2023 vond dezelfde 48% hogere kans in 8 studies, met mogelijke vertekening [17].

Zijn “zes keer hogere kans op een nieuwe scheur” komt uit één retrospectieve studie van 85 mensen na een operatief herstel: 45,5% van wie een hoog cholesterol had, scheurde opnieuw, tegen 11,3% zonder (oddsratio 6,5) [16]. Alle patiënten met een hoog cholesterol slikten al een statine. De bewering over AGE's rust op peescellen en weefsel in een schaaltje in het lab [18].

Niets hiervan laat zien dat een ander dieet schouderpijn voorkomt; geen enkele studie heeft dat getest. Je cholesterol verlagen is hoe dan ook goed voor je hart.

Ons oordeel

Het resultaat met oefeningen is hier de sterkste bevinding. De echte vraag is hoe ver één studie met 97 mensen dat kan dragen.

Het argument van de andere kant: de controlegroep deed rustige bewegingen, niet niets, en niet de eenvoudige elastiekoefeningen die in GRASP even goed werkten als volledige programma's. De studie laat zien dat oefenen met belasting beter werkte dan oefenen zonder belasting, niet dat één speciaal programma beter is dan alle andere.

Kiezen voor een operatie is de beslissing van de patiënt, dus verwachtingen kunnen meespelen. De specialist die de vraag stelde was geblindeerd, maar patiënten hebben misschien geraden welk programma het echte was.

Geen enkele studie had een groep die helemaal niets deed, dus een deel van de verbetering in elke groep is natuurlijk herstel.

Wat het oordeel zou veranderen: een tweede studie bij mensen op een wachtlijst voor een operatie, liefst met het programma tegenover eenvoudige thuisoefeningen met elastiek. Een duidelijke herhaling zou het richting Solide brengen.

Wat dit voor jou betekent

• Heb je al maanden schouderpijn en heeft een chirurg je een decompressie aangeboden, vraag dan eerst naar 12 weken oefenen met belasting. In de studie hadden de meeste mensen die dat deden de operatie nooit nodig [3, 6].
• De twee rotator-cuffoefeningen in het programma waren de full can en exorotatie, langzaam teruggelaten tegen een gewicht of elastiek. Voeg schouderbladen samenknijpen en een push-up plus toe, 3 sets van 15, twee keer per dag gedurende 8 weken, daarna één keer per dag tot week 12 [3].
• Wat pijn is prima: tot 5 op 10 tijdens de oefening, zolang die voor de volgende sessie weer gezakt is [3].
• Misschien heb je niet veel fysiotherapiebezoeken nodig. Eén sessie om de oefeningen te leren plus thuis met een elastiek werkte even goed als zes sessies [10].
• Is het na 12 weken nog steeds slecht, dan is een operatie een redelijke volgende stap; in de studie deden ook de mensen die na mislukte oefeningen werden geopereerd het goed [5, 6].
• Een plotselinge blessure, een val of een arm die je niet kunt heffen is een ander probleem, vaak een grote scheur; ga naar een arts.

Wat er nu komt

Het Zweedse resultaat heeft een tweede studie nodig. De nuttigste zou het programma afzetten tegen eenvoudige thuisoefeningen met elastiek, bij mensen die al op een operatielijst staan. Aan de voedingskant heeft geen enkele studie getest of een lager cholesterol of minder AGE's schouders beschermt; tot dan zijn de studies naar statines en cholesterol alleen verbanden.

Voor andere manieren om spieren op te bouwen en te behouden, zie hoeveel eiwit je nodig hebt en creatine voor kracht. Als een vriend je heeft verteld dat een peptide zijn schouder heeft genezen, lees dan onze check van TB-500.

Bronnen