Hormoontherapie helpt vrouwen onder de 60

Door David Beckwith

Bewijscheck, 29 september 2026. Bijgewerkt op 2 november 2026.

De bewering: “De angst voor hormoontherapie kwam voort uit een verkeerd gelezen studie. Voor vrouwen van in de vijftig wegen de voordelen op tegen de risico's.”

Ons oordeel: Solide, voor vrouwen onder de 60 of binnen 10 jaar na de overgang. Gerandomiseerde studies tonen op deze leeftijd een grote verlichting van opvliegers, minder botbreuken en kleine risico's. Later beginnen, op je 65e of 70e, is een ander verhaal.

Nora is 51, een jaar na haar laatste menstruatie, en wordt de meeste nachten om 3 uur drijfnat wakker. Haar arts bood hormoontherapie aan. Nora herinnert zich 2002, toen haar moeder van de ene op de andere dag stopte met haar pillen nadat het nieuws had gemeld dat ze borstkanker en hartaanvallen veroorzaakten.

Is het dus veilig voor Nora om ze te nemen?

Het antwoord hangt af van vier dingen die de koppen van 2002 oversloegen: hoe oud de vrouwen in de grote studie waren, wanneer ze begonnen, welke vorm van oestrogeen ze namen en welk progestageen erbij zat.

Waar de bewering vandaan komt

Mary Claire Haver, gynaecoloog, opende haar podcast unPAUSED in oktober 2025 met een aflevering over de Women's Health Initiative, de grote studie uit 2002 [1]. Haar gasten betoogden dat die een hele generatie vrouwen bang maakte voor hormonen en dat “de angst gebaseerd was op verkeerd geïnterpreteerde gegevens”. Ze maakt hetzelfde punt in haar boek The New Menopause.

De angst was echt. Onder Amerikaanse vrouwen na de overgang daalde het gebruik van hormoontherapie van 26,9% in 1999 naar 4,7% in 2020 [2]. In november 2025 begon de FDA de waarschuwingen in een zwart kader, haar zwaarste soort, over hartziekte, borstkanker en dementie te schrappen. Op 12 februari 2026 keurde ze de eerste zes nieuwe bijsluiters goed [3]. De waarschuwing voor baarmoederkanker blijft staan voor oestrogeen alleen bij vrouwen die nog een baarmoeder hebben [4]. Daarom hebben zij ook een progestageen nodig, een hormoon dat het baarmoederslijmvlies beschermt.

Aanwijzing één: de grote studie testte oudere vrouwen met een oudere pil

De Women's Health Initiative verdeelde 27.347 vrouwen van 50 tot 79 jaar willekeurig over hormonen of een placebo [5]. Hun gemiddelde leeftijd was 63, ruim na de overgang. Ze namen één pil: oestrogeen uit paardenurine en, voor vrouwen met een baarmoeder, een synthetisch progestageen, medroxyprogesteron.

In die groep verhoogden hormonen wel de kans op een beroerte en stolsels. Maar de absolute aantallen waren klein, en na 18 jaar was de sterfte gelijk: 27,1% met hormonen en 27,6% met placebo [6]. De leiders van de studie zeggen nu zelf dat ze steunt dat vrouwen met hinderlijke klachten voor hun 60e met hormoontherapie beginnen. Ze steunt het niet als middel om hartziekte of dementie te voorkomen [5].

Aanwijzing twee: het moment verandert het risico

Een Cochrane-review bundelde 19 gerandomiseerde studies met 40.410 vrouwen [7]. Over alle leeftijden samen voorkwamen hormonen geen hartaanvallen en verhoogden ze de kans op een beroerte. Maar bij vrouwen die minder dan 10 jaar na de overgang begonnen, daalde de sterfte met 30% en hartziekte met ongeveer de helft. Stolsels kwamen nog steeds vaker voor. De reviewers beoordeelden dat bewijs als matig.

Twee kleinere studies wijzen dezelfde kant op. In Denemarken kregen 1.006 gezonde vrouwen, ongeveer 7 maanden na de overgang, 10 jaar lang hormonen of niets [8]. De hormoongroep had 16 hartaanvallen, opnames voor hartfalen of sterfgevallen, tegen 33 zonder hormonen, en niet meer kanker. In Los Angeles namen 643 vrouwen ongeveer 5 jaar estradiol, hetzelfde oestrogeen dat het lichaam maakt, of een placebo [9]. Bij vrouwen binnen 6 jaar na de overgang werden de halsslagaders met estradiol langzamer dikker. Bij vrouwen 10 jaar of langer erna was er geen verschil.

De hersenen volgen hetzelfde patroon. Bij vrouwen van 65 en ouder verdubbelde oestrogeen plus progestageen het aantal gevallen van waarschijnlijke dementie, van 22 naar 45 per 10.000 vrouwen per jaar [10]. Dat is een van de redenen dat het advies luidt: vroeg beginnen, niet laat.

Aanwijzing drie: de vorm doet ertoe

Nora's grootste zorg is een bloedstolsel. Op 23 september 2026 publiceerde de BMJ een landelijke studie naar Deense vrouwen van 50 tot 69 jaar, van 2003 tot 2021 [11]. Die vergeleek 9.807 vrouwen met een stolsel in een been of long, 18.460 met een beroerte en 11.974 met een hartaanval met ongeveer 200.000 vergelijkbare vrouwen zonder. Het is een observationele studie, dus ze toont verbanden, geen bewijs.

Oestrogeenpillen verhoogden de kans op stolsels met ongeveer 60%. In echte aantallen zijn dat 9 extra stolsels per 10.000 vrouwen per jaar, of 1 vrouw op ongeveer 1.055. Beroertes stegen met 6 en hartaanvallen met 3 per 10.000 per jaar. Het risico op een beroerte en een hartaanval was het hoogst bij meer dan 1 mg estradiol per dag gedurende meer dan 5 jaar.

Oestrogeen via de huid, als pleister of gel, was niet gekoppeld aan meer stolsels of beroertes. De ene uitzondering: een pleister samen met een progestageen dat een deel van elke maand werd genomen, ging samen met ongeveer twee keer zoveel hartaanvallen, een minder zeker resultaat. Een Britse studie uit 2019 met 80.396 vrouwen met stolsels vond hetzelfde: pillen verhoogden het risico, pleisters en gels niet [12].

Aanwijzing vier: borstkanker hangt af van het progestageen

In de grote studie verlaagde oestrogeen alleen, gegeven aan vrouwen bij wie de baarmoeder was verwijderd, de kans op borstkanker: 0,30% per jaar tegen 0,37% met placebo. Ook de sterfte aan borstkanker was lager [13]. Dat is de bevinding waar de gasten van Haver naar wijzen. Oestrogeen plus medroxyprogesteron verhoogde de kans, van 0,36% naar 0,45% per jaar, ongeveer 9 extra gevallen per 10.000 vrouwen per jaar, zonder duidelijke stijging van de sterfte.

Terug naar Nora dus. Ze is 51 en een jaar na de overgang, precies in de periode waarin de studies er het best uitzien. Opvliegers daalden met hormonen met ongeveer 75% in 24 studies met 3.329 vrouwen [14], en botbreuken met ongeveer een kwart in de grote studie [15]. Gebruikt ze een pleister of gel met een progestageen om haar baarmoeder te beschermen, dan verandert haar kans op stolsels nauwelijks. Haar belangrijkste afweging is een kleine stijging van de kans op borstkanker, die ze met haar arts kan bespreken.

Ons oordeel

Gecorrigeerd op 2 november 2026: één rij in deze tabel ging van "Niet onderbouwd" naar Zwak. Ons laagste oordeel bewaren we voor goed bewijs bij mensen dat de andere kant op wijst, en het bewijs is hier te dun.

De argumenten van de andere kant: het voordeel voor het hart bij vroege starters komt uit subgroepen en kleine studies, en de grootste studie was niet opgezet om het te testen. De resultaten voor pleisters zijn observationeel; vrouwen die een pleister krijgen, kunnen verschillen van vrouwen die een pil krijgen. Oestrogeen plus een progestageen verhoogt de kans op borstkanker nog steeds een beetje, en geen enkele studie heeft vrouwen die in hun vijftiger jaren beginnen tientallen jaren gevolgd.

Wat het oordeel zou veranderen: een grote gerandomiseerde studie met estradiolpleisters, begonnen rond de overgang, en gevolgd op hartaanvallen, dementie en borstkanker.

Wat dit voor jou betekent

• Ben je jonger dan 60 of is je laatste menstruatie minder dan 10 jaar geleden, en slopen opvliegers of slecht slapen je, vraag je arts dan naar hormoontherapie. Op jouw leeftijd zeggen de studies dat de voordelen meestal winnen.
• Vraag naar een pleister of gel in plaats van een pil. In twee grote studies verhoogden pillen de kans op stolsels een beetje, en pleisters en gels niet.
• Heb je een baarmoeder, dan heb je ook een progestageen nodig. Vraag welk; de risico's verschillen per soort.
• Begin niet na je 65e met hormonen om je hart of geheugen te beschermen. De studies vonden meer schade dan nut.
• Hormonen zijn niet voor iedereen veilig. Na borstkanker, een bloedstolsel, een beroerte of een leverziekte zijn ze meestal uitgesloten; vraag het je arts.
• Blijf krachttraining doen en genoeg eiwit eten; dat helpt je spieren te behouden op elke leeftijd, met of zonder hormonen.

Wat er nu komt

Dit is het tweede artikel in onze reeks over hormonen, na testosterontherapie voor mannen. We werken deze pagina bij als de FDA de rest van de nieuwe bijsluiters goedkeurt. Voor het behouden van spieren en botten naarmate je ouder wordt, zie hoeveel eiwit je op jouw leeftijd nodig hebt.

Bronnen